DOLAR
32,5683
EURO
34,8883
ALTIN
2.435,69
BIST
9.645,02
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Ankara
Az Bulutlu
27°C
Ankara
27°C
Az Bulutlu
Perşembe Az Bulutlu
24°C
Cuma Parçalı Bulutlu
25°C
Cumartesi Az Bulutlu
26°C
Pazar Az Bulutlu
25°C

İklim değişikliği ve insanoğlu endemik türleri yok olmaya sürüklüyor

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Kısmı Botanik Anabilim Kısmı Lideri Prof. Dr. Hatice Demiray, endemik bitkiler ve iklim krizinin endemik bitkilere tesiri hakkında bilgi verdi. 

İklim değişikliği ve insanoğlu endemik türleri yok olmaya sürüklüyor
27.03.2024 15:36
5
A+
A-

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Kısmı Botanik Anabilim Kolu Lideri Prof. Dr. Hatice Demiray, endemik bitkiler ve iklim krizinin endemik bitkilere tesiri hakkında bilgi verdi.  Prof. Dr. Demiray, “Nadir ve endemik çeşitlerin yaşama ortamları insan etkinlikleriyle bozulursa ya da bu ortamlar modüllere bölünürse, evvel bu çeşitlerin dağılış alanları ve popülasyon büyüklükleri azalmakta, sonra da bu çeşitler, başka tiplere kıyasla yok oluşa hakikat daha süratli gitmektedir” dedi.

         Prof. Dr. Hatice Demiray, “Endemik bitkiler, dünyanın hiçbir yerinde yetişebilme ihtimali bulunmayan, sırf kendi yöresine mahsus olan tiplerdir. Endemizmin pek çok sebebi vardır. Bunlardan birisi mutasyondur. Mutasyon; ortam kurallarının tesiriyle canlıların genlerinde meydana gelen kalıtsal değişikliklere denir. Etraf koşullarının değişikliği kromozom ve genlerde birtakım değişikliklere sebep olur. Bu durum eşeysel hücrelere geçer ve oradan da yeni oluşacak döllerde bu değişiklik kendini gösterir. Bu değişken kromozomlar oğul fertlerin genotip ve fenotipini değiştirerek ana ve babaya benzemeyen farklı döllerin oluşmasına sebep olurlar. Genetik Rekombinasyon ise Homolog Kromozomlar üzerinde bulunan Alellerin- Kromatit kesimi değiştirmesi sonucunda temel hücreye nazaran farklı yeni kombinasyon yapmaları olayıdır. Bu olay Crossing-Over denen homolog kromozomların modül değişmeleri sonucu ortaya çıkar. Bu olay esnasında kromozomların farklı modülleri bir ortaya gelip ana babadan farklı tipler meydana getirebilirler. Doğal seleksiyon ise, doğal olarak sağlam ve kuvvetli fertlerin yaşayıp, zayıf fertlerin elimine olması demektir. Muhakkak bölgelerde meydana gelen lokal ekolojik kurallardaki değişikliklere lakin o koşullara dayanabilen kuvvetli fertler ömürlerini sürdürebilirler. İşte doğal seleksiyon ile bu formda endemik tipler ortaya çıkabilir. Lakin bu endemik cinsler jeolojik vakitlerden beri orada bulunup değişen kurallara karşın yaşayabiliyorsa bunlar Paleo-Endemik, koşullar değiştikten sonra o yöreye gelip yerleşmiş ise bunlar Neo –Endemik bitkilerdir” dedi.

         “İzolasyon da bir endemizm sebebidir”

Herhangi bir doğal kural ile etrafı sonlandırılmış bölgelere izole edilmiş yerler dendiğini vurgulayan Prof. Dr. Demiray, “Etrafı ovalar ile çevrili yüksek dağlar, okyanuslar ortasındaki birtakım adalar doğal olarak izole edilmiş bölgelere örnektirler. İşte bu üzere alanlarda yetişen birtakım bitkiler doğal kuralların engellenmesi ile yayılış alanlarını genişletemezler ve yaşadıkları bölge için endemik bitki olarak kalırlar. Birbirinden bir ova ile ayrılan, izole olmuş ve zıt ekolojilerin görüldüğü orta yükseklikteki yahut yüksek dağlar endemiklerce zengindirler. Bir çöl ortasından yükselen izole dağlar ve zirveler de yüksek endemizmleri ile göze çarparlar. Adalar da izole olmuş alanlar oldukları için endemik tıp bakımından zengindirler. Endemiklerin yüzde 21,5’i kireçli kayalar üzerinde bulunmaktadır. Yüzde 5’i volkanik, yüzde 4,75’i de metamorfik kayalar üzerinde bulunur. Kalan kısmın ise kayaya bağlı bir seçiciliği yoktur. Kireçli kayalar üzerinde daha fazla endemiğin bulunuşu, endemiklerin fazla olduğu bölgelerde bu tip kayaların yaygın olmasından kaynaklanmaktadır” dedi.

“İnsan tesiri endemik tipleri riske atıyor”

İklim krizinin endemik bitkilere tesirlerine değinen Prof. Dr. Demiray “İklim değişikliği günümüzün en değerli çevresel meselelerinin başında gelmektedir. Sera gazları, su buharı, karbon dioksit, metan, azot dioksit, hidrofloro karbon ve ozon atmosferde radyasyona neden olarak yeryüzü yüzeyinin ısınmasına yol açmaktadır. İnsanoğlunun faaliyetleri direk olarak ekolojiyi etkileyerek global iklim değişikliğinin artmasına neden olmaktadır. Az ve endemik cinslerin birden fazla; küçük ya da tek bir coğrafik bölgede yetişmek, sırf bir yahut birkaç popülasyona sahip olmak, popülasyonların küçük olması ve çok az genetik çeşitlilik göstermesi, beşerler tarafından çok ölçüde avlanılması ya da hasat edilmesi, popülasyonun gitgide azalan bir eğilim göstermesi, üreme potansiyelinin düşük olması, özelleşmiş ekolojik nişlere muhtaçlık duymaları, kararlı, durağan ve değişime hassas bir etrafta yetişmeleri üzere özellikler endemik bitkilerin yok oluş olayına karşı bilhassa hassas olunmasına yol açar. Ender ve endemik cinslerin yaşama ortamları insan etkinlikleriyle bozulursa ya da bu ortamlar modüllere bölünürse, evvel bu tiplerin dağılış alanları ve popülasyon büyüklükleri azalmakta, sonra da bu çeşitler, başka tiplere kıyasla yok oluşa gerçek daha süratli gitmektedir. Bu durum, endemik tiplerin genetik kaynaklarının korunması çalışmalarında öncelikle ele alınmalı ve dikkatlice izlenip yönetilmelidir” diyerek ihtarda bulundu.

Sıcaklık artışının da endemik bitkileri olumsuz etkilediğini lisana getiren  Prof. Dr. Demiray “Artan sıcaklık bilhassa pas funguslarının spor çimlenmesini artırır. Tıpkı biçimde kimi yaprak lekesi hastalıklarının artışına neden olduğu rapor edilmiştir. Tahılların pas hastalıklarına hassasiyetleri, sıcaklığa bağlı olarak artar. Sıcaklık, kimi bakteriyel hastalıkların yerleşimi için hayati rol oynar. Sıcaklığa bağlı olan hastalıkların görülmediği yerlerde bakteriyel enfeksiyonların başladığı görülebilir. Sıcaklık artışıyla, ekstrem yağış ve daha da artan atmosferik nem konsantrasyon kelam konusu olmaktadır. Bu durum bitkilerin daha nizamlı ve güçlü gelişmesine neden olsa da uzun periyodlar dayanıklık ve kök hastalıkları başta olmak üzere öbür yaprak hastalıklarının artışına neden olur. Yüksek nem birçok yaprak hastalığının ve toprak kökenli fungal patojenlerin gelişimi için uygun şart oluşturur. Bir de hastalık yapan endemik böcekler tornado üzere ekstrem hava şartlarıyla dünyanın öteki yörelerine dağılıp orada da hastalık oluşturuyor” dedi.

Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

ankara web tasarım ingilizce kursu web tasarım ankara haberler çimento helezonu Renault Yedek Parça Ankara Çıkışlı Karadeniz Batum Turu Dacia Yedek Parça Fluence Yedek Parça iveco yedek parça ankara Güneş Enerjisi İmplant Süt Sağım Makinesi Yedek Parça Casıo g shock forklift aküsü Pt100 ankara ceza avukatı Ankara endoskopi labomat Ortodontik Tedavi Beta Law dacia yedek parça güç trafosu dunnage airbag e-imza check up Huzurevi damla etiket radyal fan iç mimarlık jean Hobi Bahçesi Yatırımı etiler pilates Adblue yer yıkama makinesi Baharat Çeşitleri