Muğla’da geliştirilen programlama dili BERK yayında: hatayı program çalışmadan yakalıyor, Türkçe de yazılabiliyor

MUĞLA, 14 Ekim 2026 – LL BERK Yazılım Teknolojileri A.Ş., BERK programlama dilini ve geliştirme ortamı Berk Studio’yu bugün (14.10.2026 10:00) kullanıma sundu. BERK; otomotiv, tıbbi cihaz, havacılık ve endüstriyel otomasyon gibi hatanın bedelinin yüksek olduğu sistemler için tasarlanmış bir sistem programlama dili. Temel sürüm ücretsiz ve Windows 10 ile 11’de çalışıyor.

Bir fren kontrolcüsünde ya da bir robot kolunda yazılımın “çoğu zaman doğru çalışması” yetmez; aynı girdiyle her seferinde aynı sonucu vermesi gerekir. Bugün bu güvence büyük ölçüde testle aranıyor: yazılım defalarca çalıştırılıyor, sonuçlara bakılıyor. Ama bir test yalnız denenen durumu kanıtlar.

BERK’te yazılımcı, bir fonksiyonun nasıl davranacağını koda yazıyor: “saate ya da rastgele sayıya bakmaz”, “bellek ayırmaz”, “çökmez”. Derleyici bu sözü program çalışmadan önce denetliyor ve fonksiyonun çağırdığı her fonksiyonu da kontrol ediyor. Sözünü tutmayan kod derlenmiyor.

Neden yeni bir dil?

Güvenlik açısından kritik yazılımda bugün üç yaygın yol var. MISRA C, C dilini bir kurallar listesiyle sınırlıyor ve uyumu ayrı analiz araçlarıyla denetletiyor. Rust, bellek güvenliğini dilin içine aldı. Ada/SPARK biçimsel doğrulama sağlıyor, ancak uzmanlık ve ayrı bir kanıt dili ustalığı istiyor.

BERK başka bir soruyu hedefliyor: yazılımın nasıl davranacağını. Determinizm, saflık, bellek tahsis etmeme ve çökmeme gibi davranış sözleşmeleri fonksiyonun imzasına yazılıyor ve derleyici bunları zorunlu kılıyor. Mühendis bu güvenceyi kod yazarken, ayrı bir araç ya da kanıt dili öğrenmeden alıyor; hedef, SPARK’tan daha düşük bir öğrenme eşiği. Derleyicinin kendisi de 645 test dosyasında yaklaşık 6.200 kontrolle sürekli ölçülüyor. Şirketin sloganı bu yaklaşımı tek cümlede özetliyor: “Güven kanıt ister.”

Kullanıcıya ne veriyor?

• Mühendise: hatayı sahada değil, derleme anında görmek.

• Ekibe: kod, elektronik kart (şematik, çok katmanlı PCB, üretime hazır Gerber dosyası), mekanik CAD, yapay zeka modeli ve web API tasarımı tek ortamda. Tasarlanan kart 3B sahneye aktarılıyor, kasası otomatik üretiliyor.

• Kuruma: internet bağlantısı gerektirmeyen, kapalı ağlarda çalışabilen bir ortam; veriler kullanıcının bilgisayarında kalıyor, paketler dijital olarak imzalı.

• Öğrenciye: öğrenci ya da öğretmen olduğunu doğrulayanlara tüm tasarım araçları bir yıl ücretsiz (eğitim amaçlı, ticari kullanım dışı).

Neden Türkçe anahtar sözcükler?

Amaç İngilizceyi dışlamak değil, dil barajını kırmak. BERK’te 360’tan fazla Türkçe ve İngilizce yazım aynı karşılığa eşleniyor; aynı program iki dilde de okunuyor. Böylece İngilizce engeline takılan teknisyen, mühendis ve öğrenci doğrudan üretime katılabiliyor; uluslararası bir ekip ise aynı kodu İngilizce yazmaya devam ediyor.

“BERK’i, güvenlik açısından kritik sistemlerde yazılımın ‘çoğunlukla doğru’ olmasının yetmediği düşüncesiyle başlattık” diyor LL BERK kurucusu Mustafa B. Arslantaş. “Aynı girdi her makinede aynı sonucu vermeli; bunu sonradan test etmek yerine dilin kendisine yazmak istedik. Mühendisin bunu kendi dilinde yapabilmesi de bizim için ayrıca önemliydi.”

Sosyal sorumluluk: Hizmette Engel Yok

“Teknoloji herkes içindir” ilkesiyle kurulan Hizmette Engel Yok programı, engelli bireylere Berk Studio Pro lisansını bir yıl ücretsiz veriyor. Lisans yenilenebiliyor, filigransız ve ticari kullanıma açık; kullanıcı bu araçla ürettiği işi satabiliyor. Şirketin deyişiyle amaç yardım değil, imkân.

Başvurular engelli dernekleri, vakıflar, özel eğitim kurumları ve üniversitelerin engelli öğrenci birimleri aracılığıyla ya da resmî bir belgeyle bireysel olarak yapılıyor. Formda engel türü sorulmuyor; gönderilen belge şifreli saklanıyor ve karar verildiği anda siliniyor. LL BERK, Berk Studio’nun bugün herkes için eşit derecede erişilebilir olmadığını da açıkça yazıyor: ekran okuyucu desteğindeki eksikler ve iyileştirme takvimi program sayfasında yayımlandı. Başvuru: berk-tech.com/sosyal-sorumluluk.html

Açık kaynak ve iş birliği

Derleyici, standart kütüphane ve araçlar Apache 2.0 lisansıyla açılacak; kaynak kod şu anda ayıklama ve temizlik aşamasında. Dilin yanında şirket, araç içi iletişim için BERK DDS, gerçek zamanlı işletim sistemi BERK-RTOS ve dijital ikiz platformu Berk Digital Twin’i de geliştiriyor. LL BERK, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın HIT-30 Yüksek Teknoloji Programı kapsamında yatırım yapacak sanayi kuruluşlarına yazılım altyapısı çözüm ortağı ve alt yüklenici olmayı hedefliyor ve iş birliği görüşmelerine açık.

Uzman okur için

Derleyici determinizm, saflık, en kötü durum süresi (WCET) sınırı, heap tahsisi yok ve panik yok dahil 16 etkiyi denetliyor; denetim geçişli, yani çağrılan fonksiyonları da kapsıyor. WCET değeri bildirilen döngü sınırlarından üretilen tavsiye niteliğinde bir tahmin; sertifikalı bir sınır değil. Dil 1.0 sürümünde, sözdizimi donduruldu. Paketler ed25519 ile imzalı ve kurulumda yerelde doğrulanıyor. Sertifika iddiası yok.
Dil belgeleri: berk-systems.com

İndirme: berk-tech.com/indir.html
Eğitim içeriği: https://www.youtube.com/@BerkSystemProgrammingLanguage

LL BERK hakkında: LL BERK Yazılım Teknolojileri A.Ş., 2026’da Muğla’da kuruldu. Güvenlik açısından kritik sistemler için deterministik ve kanıtlanabilir yazılım altyapısı geliştiriyor: BERK dili ve Berk Studio, BERK DDS, BERK-RTOS, Hard RT Core ve Berk Digital Twin. Sloganı: “Güven kanıt ister.”